SSL Fusion ทุกฟังก์ชัน อยากใช้แบบมืออาชีพต้องอ่าน

SSL Fusion เป็นเครื่อง analogue แบบ stereo ขนาด 2U ที่รวมวงจรแต่งเสียง 6 แบบไว้ในตัวเดียว จะวางไว้ที่ปลายทางของมิกซ์ หรือใช้กับ stem ทีละชิ้นก็ได้

บทความนี้ไล่ทีละส่วนตั้งแต่สัญญาณเข้าจนออก ว่าปุ่มและ Knob แต่ละตัวทำอะไรและยังไงบ้าง

ลำดับสัญญาณใน Fusion

ก่อนจะไล่ทีละวงจร มาดูลำดับก่อน/หลังว่าสัญญาณเดินผ่านอะไรตามลำดับไหน เพราะวงจรที่อยู่ก่อนย่อมมีผลกับวงจรที่อยู่ถัดไป

HPF -> VINTAGE DRIVE -> STEREO IMAGE -> VIOLET EQ -> TRANSFORMER และปิดท้ายด้วย HF COMPRESSOR หรือ STEREO LMC

ภาคขาเข้า

INPUT TRIM ปรับระดับขาเข้าได้ ±12 dB มีจุดล็อกที่ตำแหน่งเที่ยงซึ่งเท่ากับ 0 dB

SSL แนะนำให้เริ่มที่ 0 dB ถ้ามิกซ์ที่ส่งเข้ามาดังอยู่แล้วใกล้ระดับงาน mastering ให้ลดลง 2 ถึง 4 dB ก่อน แต่ถ้าเป็น stem เดี่ยวที่ยังเบา จะเพิ่มขึ้นเพื่อดัน VINTAGE DRIVE ให้ทำงานหนักขึ้นก็ได้

ถัดมาเป็น HPF แบบ 3rd-order ความชัน 18 dB/Octave เลือกได้ 4 ตำแหน่ง คือ OFF, 30 Hz, 40 Hz และ 50 Hz งานบนมิกซ์บัสมักใช้ OFF หรือ 30 Hz ส่วน 40 Hz และ 50 Hz เหมาะกับ stem ที่อยากตัดเสียงรัมเบิลออกเพื่อคืน headroom

VINTAGE DRIVE

วงจร saturation แบบ non-linear ที่เมื่อใช้กับมิกซ์จะให้ความแน่น และเกาะกันเป็นเนื้อเดียว ออกแบบมาเพื่อให้ได้เสียงแบบ analogue overload ซึ่งเป็นเสียงที่คนชื่นชอบจาก outboard และคอนโซล analogue ยุคเก่า

Knob DRIVE ใช้เพิ่มปริมาณ drive ตัวเลข 1 บนหน้าเครื่องคือน้อยที่สุด และ 11 คือมากที่สุด Knob นี้ชดเชยความดังที่เพิ่มขึ้นที่ output ของวงจรให้อัตโนมัติ

Knob DENSITY ใช้ปรับคาแรคเตอร์ เมื่อตั้งค่าไว้ต่ำ วงจรจะเติม harmonic เข้าไปเยอะโดยเน้นไปทาง even-order ซึ่งฟังแล้วกลมกลืนไปกับเสียงเดิม เสียงอิ่มขึ้น อุ่นขึ้น มีเนื้อมากขึ้น ช่วงที่ SSL ระบุไว้สำหรับเพิ่มความอิ่มให้มิกซ์คือ 2 ถึง 3

พอหมุนตั้งแต่ 3 ขึ้นไป ปริมาณ harmonic โดยรวมจะค่อย ๆ ลดลง odd-order จะขึ้นมาแทนจนแซง even-order ทำให้ได้ความแน่น คม และเสียงพุ่งมาข้างหน้า คล้ายเสียงที่โดน soft-compress คือยอด peak ถูกลบมุมให้มน และระดับ RMS เพิ่มขึ้น ทำให้ได้ loudness เพิ่มขึ้นมาอีกนิดหน่อย ค่าระหว่าง 3 ถึง 7 ใช้เพิ่มความหนาให้มิกซ์ทั้งเพลงได้ดี

LED สามสีคอยบอกว่าวงจรกำลังถูกดันหนักแค่ไหน ถ้าต้องการผลแบบเบา ๆ ที่ใช้ได้กับทั้งมิกซ์ ให้คุม LED ไว้ในโซนสีเขียว ถ้าต้องการสีเสียงที่ดุขึ้น ให้ดันวงจรจนกว่า LED จะขึ้นสีส้มถี่ขึ้น เมื่อเข้าโซนสีแดงจะได้เป็นเสียงสไตล์ distortion ซึ่งเหมาะกับ stem แยกชิ้นมากกว่ามิกซ์บัส

อีกเรื่องที่ควรรู้คือวงจรนี้เติม hiss ระดับต่ำคล้าย hiss ของเทปเข้ามาด้วยเสมอ ปิดไม่ได้ และระดับของมันจะลดลงเมื่อเพิ่ม DRIVE หรือ DENSITY ถ้าอยากได้เสียงที่สะอาดขึ้นในช่วงเบา ๆ ของเพลง วิธีที่ SSL แนะนำคือเพิ่ม DRIVE แล้วลด INPUT TRIM ลง จะได้ผลโดยรวมเท่าเดิมแต่ hiss น้อยลง

จุดเริ่มต้นที่คู่มือแนะนำคือ DRIVE 5 และ DENSITY 5 และสำหรับงานบนมิกซ์เต็มเพลง ไม่ควรตั้ง DENSITY ต่ำกว่า 2

VIOLET EQ

โหมดที่ทำให้การเพิ่มความใหญ่ของย่านต่ำ หรือการเติมความคมชัดของย่านสูง ทำได้อย่างรวดเร็ว ใช้งานง่ายและแม่นยำ ตัววงจรเป็น shelving EQ สองย่านแบบ minimum-phase

• Knob เลือกความถี่ของทั้งสองย่านเป็นแบบ stepped
• ย่าน LOW เลือกได้ 30 Hz, 50 Hz, 70 Hz และ 90 Hz
• ย่าน HIGH เลือกได้ 8 kHz, 12 kHz, 16 kHz และ 20 kHz
• Knob ปรับ gain หมุนได้ต่อเนื่อง มีจุดล็อกที่ตำแหน่งเที่ยงซึ่งเท่ากับ 0 dB และปรับได้ ±9 dB

วิธีทำงานที่ใช้กันมากที่สุดวิธีหนึ่งในงานโปรดักชันคือมิกซ์ผ่าน EQ ที่เติมย่านสูงและย่านต่ำไว้นิดหน่อย และ Violet EQ คือ EQ ของ SSL ที่ออกแบบมาเพื่อเรื่องนี้โดยเฉพาะ เมื่อยิงสัญญาณทั้งเพลงผ่าน EQ นิยมเพิ่มย่าน 30 Hz, 50 Hz หรือ 70 Hz เล็กน้อยเพื่อเพิ่ม power ของเพลง ส่วน 8 kHz และ 12 kHz เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการเติมย่านสูงแบบพอดี ๆ

HF COMPRESSOR

วงจรนี้เป็น compressor ที่ทำงานเฉพาะย่านสูง ช่วยให้เสียงมีความคล้ายเทป โดยทำให้ความแหลมบาดหูหรือความแข็งที่บางครั้งสะสมขึ้นมาในมิกซ์หรือใน stem ให้ลดลง

THRESHOLD กำหนดว่าจะเริ่ม compress ที่จุดไหน ส่วน X-OVER กำหนดว่าความถี่ช่วงไหนจะโดน ค่าอื่นอย่าง attack, release และ ratio ถูกตั้งมาแล้วในวงจร โดยปรับมาให้โปร่งใสที่สุด

จุดเริ่มต้นที่คู่มือแนะนำสำหรับมิกซ์ทั้งเพลงคือ THRESHOLD ที่ +2 dB และ X-OVER ราว 15 kHz แล้วขยับจนกว่า LED จะกระพริบสีเขียวเป็นครั้งคราว

วงจรนี้ไม่มี makeup gain อัตโนมัติ นั่นแปลว่าเสียงที่ได้ยินคือผลของการ compress จริง ไม่ใช่ผลของการชดเชยความดัง

STEREO LMC

เมื่อกดปุ่ม IN ของ HF Compressor ค้าง 5 วินาที วงจรจะสลับเป็น Listen Mic Compressor ไฟปุ่มเปลี่ยนจากสีเหลืองเป็นสีน้ำเงิน แล้ว Knob X-OVER จะกลายเป็น WET/DRY แทน

โหมดนี้เป็น compressor แบบ stereo ที่ทำงานเต็มย่านความถี่ ไม่ใช่เฉพาะย่านสูงเหมือนโหมดปกติ ส่วน Knob WET/DRY ใช้ปรับสมดุลแบบ parallel ระหว่างเสียงที่ยังไม่ผ่านการ compress กับเสียงที่ผ่านแล้ว

LMC มีต้นกำเนิดจากคอนโซลตระกูล SSL 4000 เดิมทีออกแบบมาเพื่อกันไม่ให้สัญญาณจากไมค์สื่อสารในห้องอัดดังจนล้น แล้วมีคนค้นพบทีหลังว่า attack และ release ที่ตั้งตายตัวของมันเข้ากับเสียงกลองได้ดีมาก

STEREO IMAGE

ทำให้ Fusion ประมวลผลแบบ mid-side เป็นเทคนิคที่ใช้ในงาน mastering โดยแยกสัญญาณสเตอริโอออกเป็น 2 Channel แบ่งเป็นเสียงที่อยู่ตรงกลางกับเสียงที่อยู่สองข้าง เพื่อเพิ่มมิติของเพลงไปอีกขั้น

WIDTH ใช้เพิ่มระดับของสัญญาณฝั่ง side อย่างเดียว เพื่อขยายหรือลด image โดยรวม

SPACE ใช้เพิ่มหรือลดย่านเบสแบบกว้าง ๆ ในสัญญาณฝั่ง side ซึ่งอิงมาจากเทคนิคที่หลายคนมองข้ามแต่ฉลาดมากอย่าง Stereo Shuffling หลายคนมักนึกถึงการตัดเบสออกจากสัญญาณฝั่ง side แต่ Knob SPACE อาจทำให้คิดใหม่ เพราะมันใส่มิติความลึกที่น่าสนใจเข้าไปในมิกซ์ได้

คู่มือแนะนำให้ลองที่ +2 dB ถึง +4 dB ก่อนเมื่อใช้กับมิกซ์ทั้งเพลง

TRANSFORMER

วงจรที่หกเปิดด้วยสวิตช์เดียว ไม่มี Knob ให้ปรับ เป็น Transformer ที่ SSL ออกแบบขึ้นเอง แบบพัน 1:1 อิมพีแดนซ์ 600Ω

สิ่งที่มันทำคือเพิ่ม harmonic ในย่านต่ำ เพิ่ม phase shift เล็กน้อยในย่านสูง และเพิ่มน้ำหนักให้เสียงแบบบาง ๆ จากการที่ Transformer มี damping ต่ำ

จุดที่ควรรู้คือ drive ของวงจรนี้แยกจากภาคอื่น เมื่อดันภาค input ของ Fusion ให้แรงขึ้นก็ไม่ได้ทำให้ Transformer ทำงานหนักขึ้น และย่านความถี่ต่ำสุดจะเริ่มถูก roll off เมื่อระดับสัญญาณสูงขึ้น ที่ +16 dBu คู่มือระบุว่าเห็น roll off ประมาณ 0.5 dB ระหว่าง 40 Hz ถึง 30 Hz

ไอเดียการใช้งานที่คู่มือแนะนำคือกดเปิดดูที่จุดไหนของการมิกซ์ก็ได้ แล้วฟังว่าเสียงดีขึ้นไหม ซึ่งส่วนใหญ่ก็ดีขึ้นจริง ส่วนการที่ย่านต่ำสุดถูก roll off เมื่อระดับสัญญาณสูงขึ้น บ่อยครั้งเป็นผลดีเพราะช่วยคุมย่านล่างให้อยู่หมัด แต่ไม่ได้เป็นแบบนั้นเสมอไป

INSERT สองโหมด

ใช้ Insert outboard ตัวอื่นเข้ามากลาง Signal Path ของ Fusion เปิดด้วยสวิตช์ INSERT ซึ่งจะติดไฟสีขาวสว่าง

ในโหมดปกติ จุด Insert อยู่หลัง VIOLET EQ และกดสวิตช์ PRE EQ เพื่อย้ายไปอยู่ก่อน VIOLET EQ ได้

กดสวิตช์ INSERT ค้าง 2 วินาทีจะเข้าโหมด M/S สวิตช์เปลี่ยนเป็นสีน้ำเงิน ช่อง Send และ Return ฝั่งซ้ายกลายเป็นเส้นทางของสัญญาณ mid ส่วนฝั่งขวากลายเป็น side ตำแหน่งตั้งต้นของโหมดนี้คือหลัง STEREO IMAGE และ PRE EQ จะย้ายไปอยู่ก่อน STEREO IMAGE

BYPASS สองโหมด

โหมดปกติตัดทุกวงจรออกทั้งหมด สวิตช์ติดไฟสีแดงเมื่อกำลัง bypass อยู่ และติดไฟขาวหรี่ ๆ เมื่อไม่ได้ bypass

กดค้าง 2 วินาทีจะเข้าโหมด Post Input Trim สวิตช์เปลี่ยนเป็นสีขาวสว่าง โหมดนี้ตัดทุกวงจรเหมือนกันแต่ยังให้ INPUT TRIM ทำงานอยู่ ใช้เทียบเสียงก่อนและหลังที่ระดับความดังเท่ากันได้

ช่องต่อหลังเครื่อง

หลังเครื่องเป็น XLR แบบ balanced ทั้งหมด มี Input ซ้ายขวา Output ซ้ายขวา Insert Send ซ้ายขวา และ Insert Return ซ้ายขวา ซึ่งในโหมด M/S จะเปลี่ยนหน้าที่เป็น mid และ side

ขอบคุณข้อมูลจาก: https://solidstatelogic.com/assets/uploads/downloads/Fusion_User_Guide_V1.4.0.pdf